Şeyh Sait İsyanı, Türkiye Cumhuriyeti’nin henüz genç olduğu bir dönemde, 1925 yılında patlak veren önemli bir olaydır. Bu isyan, sadece askeri bir çatışma olarak değil, aynı zamanda yeni kurulan devletin siyasi ve sosyal yapısına meydan okuyan bir hareket olarak tarihe geçmiştir. İsyanın başlaması, gelişimi ve sonuçları, dönemin dinamiklerini anlamak açısından büyük önem taşımaktadır. İsyanın kökenleri, Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşünden sonra kurulan yeni Cumhuriyet rejiminin, merkeziyetçi ve modernleşme yanlısı politikalarıyla doğrudan ilişkilidir. Osmanlı döneminde nispeten özerk olan bölgeler, Cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte daha merkezi bir otoritenin kontrolü altına girmişti. Bu durum, bazı yerel liderlerin ve dini otoritelerin tepkisini çekti. 1924 Anayasası’nın kabulü ve halifeliğin kaldırılması gibi radikal reformlar, özellikle dini gruplar arasında huzursuzluk yarattı. Aynı dönemde, şapka kanunu gibi modernleşme adımları da geleneksel yapıları sarsmaktaydı. Şeyh Sait, bu huzursuzluğu kendi liderliği altında organize ederek isyanı başlatma kararı aldı. Şeyh Sait, 1925 yılının Şubat ayında, Elazığ’ın Piran köyünde isyanı başlattı. İlk çatışmalar, bölgedeki jandarma kuvvetleri ile isyancılar arasında yaşandı. İsyan kısa sürede geniş bir alana yayıldı ve Diyarbakır, Bingöl, Muş, Bitlis gibi illere sıçradı. Şeyh Sait’in önderliğindeki isyancılar, büyük bir direniş göstererek bölgedeki birçok kasaba ve köyü ele geçirdiler. İsyanın hızla yayılması, hükümeti acil önlemler almaya zorladı. Hükümet, bölgede sıkıyönetim ilan etti ve isyanı bastırmak için büyük bir askeri operasyon başlattı. Mustafa Kemal Atatürk ve dönemin diğer liderleri, isyanın Cumhuriyet rejimi için ciddi bir tehdit oluşturduğunu fark ederek, sert tedbirler uygulanması gerektiğine karar verdiler. Mart 1925’te, Türk Silahlı Kuvvetleri geniş çaplı bir operasyon başlattı. İsyancılar, hükümet güçlerine karşı gerilla taktikleri kullanarak direnmeyi sürdürdü. Ancak, hükümetin üstün askeri gücü ve stratejik hamleleri sayesinde, isyancılar yavaş yavaş geri çekilmek zorunda kaldılar. Nisan ayına gelindiğinde, isyan büyük ölçüde bastırılmıştı. Şeyh Sait ve isyanın diğer liderleri yakalanarak yargılandı. 29 Haziran 1925 tarihinde, Diyarbakır İstiklal Mahkemesi tarafından idama mahkum edildiler ve cezaları infaz edildi.
Takım | O | G | M | B | A | Y | P | AV | |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1 | Fenerbahçe | 4 | 3 | 0 | 1 | 11 | 2 | 10 | +9 |
2 | Galatasaray | 3 | 3 | 0 | 0 | 9 | 3 | 9 | +6 |
3 | Beşiktaş | 3 | 3 | 0 | 0 | 8 | 2 | 9 | +6 |
4 | Eyüpspor | 4 | 2 | 0 | 2 | 6 | 2 | 8 | +4 |
5 | Başakşehir FK | 3 | 2 | 0 | 1 | 10 | 5 | 7 | +5 |
6 | Göztepe | 4 | 1 | 0 | 3 | 5 | 3 | 6 | +2 |
7 | Samsunspor | 3 | 2 | 1 | 0 | 4 | 2 | 6 | +2 |
8 | Kasımpaşa | 4 | 1 | 1 | 2 | 6 | 6 | 5 | 0 |
9 | Konyaspor | 4 | 1 | 2 | 1 | 5 | 7 | 4 | -2 |
10 | Sivasspor | 4 | 1 | 2 | 1 | 2 | 4 | 4 | -2 |
11 | Antalyaspor | 4 | 1 | 2 | 1 | 7 | 11 | 4 | -4 |
12 | Çaykur Rizespor | 4 | 1 | 2 | 1 | 3 | 8 | 4 | -5 |
13 | Gaziantep FK | 2 | 1 | 1 | 0 | 1 | 1 | 3 | 0 |
14 | Bodrum FK | 4 | 1 | 3 | 0 | 4 | 8 | 3 | -4 |
15 | Trabzonspor | 2 | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | 2 | 0 |
16 | Alanyaspor | 4 | 0 | 2 | 2 | 4 | 9 | 2 | -5 |
17 | Kayserispor | 2 | 0 | 1 | 1 | 1 | 2 | 1 | -1 |
18 | Hatayspor | 4 | 0 | 3 | 1 | 4 | 9 | 1 | -5 |
19 | Adana Demirspor | 4 | 0 | 3 | 1 | 4 | 10 | 1 | -6 |
Takım | O | G | M | B | A | Y | P | AV | |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1 | Iğdır FK | 4 | 3 | 0 | 1 | 9 | 1 | 10 | +8 |
2 | Kocaelispor | 4 | 3 | 1 | 0 | 5 | 5 | 9 | 0 |
3 | İstanbulspor | 4 | 3 | 1 | 0 | 8 | 4 | 9 | +4 |
4 | Ümraniyespor | 4 | 2 | 1 | 1 | 7 | 5 | 7 | +2 |
5 | Bandırmaspor | 4 | 2 | 1 | 1 | 7 | 6 | 7 | +1 |
6 | Pendikspor | 4 | 2 | 2 | 0 | 8 | 7 | 6 | +1 |
7 | MKE Ankaragücü | 4 | 2 | 2 | 0 | 4 | 3 | 6 | +1 |
8 | Erzurumspor FK | 4 | 2 | 2 | 0 | 6 | 4 | 6 | +2 |
9 | Şanlıurfaspor | 4 | 2 | 2 | 0 | 6 | 8 | 6 | -2 |
10 | Manisa FK | 4 | 1 | 1 | 2 | 6 | 5 | 5 | +1 |
11 | Keçiörengücü | 4 | 1 | 1 | 2 | 4 | 4 | 5 | 0 |
12 | Gençlerbirliği | 4 | 1 | 1 | 2 | 4 | 4 | 5 | 0 |
13 | Boluspor | 4 | 1 | 1 | 2 | 4 | 4 | 5 | 0 |
14 | Amed SK | 4 | 1 | 1 | 2 | 3 | 1 | 5 | +2 |
15 | Sakaryaspor | 4 | 0 | 0 | 4 | 4 | 4 | 4 | 0 |
16 | Adanaspor | 4 | 1 | 2 | 1 | 6 | 11 | 4 | -5 |
17 | Fatih Karagümrük | 4 | 0 | 1 | 3 | 4 | 6 | 3 | -2 |
18 | Çorum FK | 4 | 0 | 1 | 3 | 3 | 6 | 3 | -3 |
19 | Esenler Erokspor | 3 | 0 | 3 | 0 | 3 | 6 | 0 | -3 |
20 | Yeni Malatyaspor | 3 | 0 | 3 | 0 | 0 | 7 | 3 | -7 |
Takım | O | G | M | B | A | Y | P | AV | |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1 | Sarıyer | 1 | 1 | 0 | 0 | 3 | 0 | 3 | +3 |
2 | Altınordu | 1 | 1 | 0 | 0 | 2 | 0 | 3 | +2 |
3 | 1461 Trabzon FK | 1 | 1 | 0 | 0 | 2 | 0 | 3 | +2 |
4 | GMG Kastamonuspor | 1 | 1 | 0 | 0 | 4 | 3 | 3 | +1 |
5 | Kırklarelispor | 1 | 1 | 0 | 0 | 2 | 1 | 3 | +1 |
6 | Adana 1954 Futbol Kulübü | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 3 | +1 |
7 | Batman Petrolspor | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 3 | +1 |
8 | Altay | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 |
9 | İskenderunspor A.Ş. | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 |
10 | Tuzlaspor | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 |
11 | 24Erzincanspor | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 |
12 | Fethiyespor | 1 | 0 | 1 | 0 | 3 | 4 | 0 | -1 |
13 | Karaköprü Belediyespor | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 2 | 0 | -1 |
14 | Kepezspor FAŞ | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | -1 |
15 | Sincan Belediyesi Ankaraspor | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | -1 |
16 | Isparta 32 Spor | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 2 | 0 | -2 |
17 | İnegölspor | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 2 | 0 | -2 |
18 | Hes İlaç Afyonspor | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 3 | 0 | -3 |
Takım | O | G | M | B | A | Y | P | AV | |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1 | Anadolu Üniversitesi | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
2 | Artvin Hopaspor | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
3 | Belediye Kütahyaspor | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
4 | Bornova 1877 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
5 | Bulvarspor | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
6 | Bursaspor | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
7 | Düzcespor | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
8 | Ergene Velimeşe | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
9 | Kahramanmaraşspor | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
10 | Karşıyaka | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
11 | Kırşehir Futbol SK | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
12 | Kuşadasıspor | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
13 | Muş Spor Kulübü | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
14 | Silifke Belediye Spor | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
15 | Tokat Bld Plevnespor | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
16 | 23 Elazığ Futbol Kulübü | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Tarih | Ev Sahibi | Sonuç | Konuk Takım |
---|---|---|---|
14/09/2024 | Samsunspor | vs | Konyaspor |
14/09/2024 | Sivasspor | vs | Gaziantep FK |
14/09/2024 | Bodrum FK | vs | Başakşehir FK |
14/09/2024 | Galatasaray | vs | Çaykur Rizespor |
15/09/2024 | Kasımpaşa | vs | Fenerbahçe |
15/09/2024 | Kayserispor | vs | Eyüpspor |
15/09/2024 | Alanyaspor | vs | Hatayspor |
15/09/2024 | Trabzonspor | vs | Beşiktaş |
16/09/2024 | Antalyaspor | vs | Adana Demirspor |
Tarih | Ev Sahibi | Sonuç | Konuk Takım |
---|---|---|---|
13/09/2024 | Boluspor | vs | Pendikspor |
14/09/2024 | Bandırmaspor | vs | Amed SK |
14/09/2024 | Yeni Malatyaspor | vs | Çorum FK |
14/09/2024 | İstanbulspor | vs | Ümraniyespor |
14/09/2024 | Sakaryaspor | vs | Şanlıurfaspor |
15/09/2024 | Fatih Karagümrük | vs | MKE Ankaragücü |
15/09/2024 | Iğdır FK | vs | Esenler Erokspor |
15/09/2024 | Gençlerbirliği | vs | Erzurumspor FK |
15/09/2024 | Kocaelispor | vs | Manisa FK |
16/09/2024 | Adanaspor | vs | Keçiörengücü |
Tarih | Ev Sahibi | Sonuç | Konuk Takım |
---|---|---|---|
07/09/2024 | Tuzlaspor | vs | Fethiyespor |
08/09/2024 | GMG Kastamonuspor | vs | Batman Petrolspor |
08/09/2024 | Kepezspor FAŞ | vs | Altınordu |
08/09/2024 | Sincan Belediyesi Ankaraspor | vs | Altay |
08/09/2024 | İnegölspor | vs | Sarıyer |
08/09/2024 | Kırklarelispor | vs | 1461 Trabzon FK |
08/09/2024 | Isparta 32 Spor | vs | Adana 01 Futbol Kulübü |
08/09/2024 | 24Erzincanspor | vs | Karaköprü Belediyespor |
09/09/2024 | Afyonspor Kulübü | vs | İskenderunspor A.Ş. |
Tarih | Ev Sahibi | Sonuç | Konuk Takım |
---|---|---|---|
07/09/2024 | Artvin Hopaspor | vs | 23 Elazığ Futbol Kulübü |
07/09/2024 | Muş Spor Kulübü | vs | Kahramanmaraşspor |
07/09/2024 | Düzcespor | vs | Bursaspor |
07/09/2024 | Karşıyaka | vs | Kırşehir Futbol SK |
08/09/2024 | Tokat Bld Plevnespor | vs | Belediye Kütahyaspor |
08/09/2024 | Anadolu Üniversitesi | vs | Kuşadasıspor |
08/09/2024 | Ergene Velimeşe | vs | Silifke Belediye Spor |
08/09/2024 | Bornova 1877 | vs | Bulvarspor |